Subsidieonderzoek uitgelicht: Schematherapie bij borderline én psychose
Sinds 2019 stelt de Vereniging voor Schematherapie jaarlijks een bedrag beschikbaar voor onderzoek naar de toepassing of theoretische onderbouwing van schematherapie. In december 2025 zijn er twee winnaars bekend gemaakt. In het onderstaande artikel geeft Berber van der Vleugel aan waar ze de subsidie voor wil gebruiken. In de volgende nieuwsbrief komt Anneke Bruinsma aan het woord.
Schematherapie wordt steeds vaker toegepast bij complexe psychische problematiek. Dit onderzoek gaat na of deze behandelvorm ook effectief en veilig kan worden ingezet bij mensen met zowel een persoonlijkheidsstoornis als een verhoogde kwetsbaarheid voor psychose.
Schematherapie is één van de eerste keus behandelingen bij persoonlijkheidsstoornissen. Ook bij andere ernstige aandoeningen wordt deze behandelvorm steeds vaker ingezet, met veelbelovende resultaten.
Onderzoek laat zien dat 17 tot 24 % van de mensen met schizofrenie, een schizo-affectieve stoornis of een eerste psychotische episode ook voldoet aan de criteria voor een borderline persoonlijkheidsstoornis (bps). Deze groep heeft vaak ernstigere klachten, minder uitzicht op herstel en een beperkte toegang tot evidence based behandelingen. De Zorgstandaard Psychose stelt dat psychose op zichzelf geen reden is om andere relevante zorgstandaarden niet te volgen. Toch blijven de deuren van specialistische psychotherapeutische programma’s in de praktijk voor mensen met psychose vaak gesloten.
Pilotonderzoek bij de Viersprong Amsterdam
De Viersprong Amsterdam wil uitzoeken of haar Schematherapie programma voor bps ook geschikt kan zijn voor mensen met een verhoogde kwetsbaarheid voor psychose. De onderzoeksubsidie van de VSt helpt dit mede mogelijk te maken. De voorbereidingen voor de pilot zijn momenteel in volle gang. Naar verwachting kunnen cliënten met een psychotische stoornis in de zomer van 2026 in het kader van deze pilot worden verwezen naar de Viersprong Amsterdam voor een aanvullende behandeling van co-morbide bps.
Opzet van het onderzoek
Na de intake en een kort voortraject volgen 9 deelnemers wekelijks zowel groeps- als individuele schematherapie, gebaseerd op Farrell & Shaw. De verwijzend behandelaar blijft actief betrokken. Tenminste elke 3 maanden wordt de behandeling, samen met de cliënt en een naaste, geëvalueerd en wordt de geboden zorg op de behandeling elkaar afgestemd.
Haalbaarheid, veiligheid en effectiviteit worden natuurlijk op individueel niveau zorgvuldig gemonitord. Daarnaast analyseren de onderzoekers ook allerlei aspecten op groepsniveau. Ervaren cliënten, hun naasten en hun behandelaren dat de behandeling werkt? En ; nemen klachten af, verbetert het functioneren en worden persoonlijke hersteldoelen bereikt? Is aanvullende of ongeplande zorg nodig? Is het reguliere zorgpad uitvoerbaar of zijn aanpassingen nodig?
Mede dankzij de steun van de VSt kan dit project een volgende stap zijn naar een betere en meer inclusieve behandeling voor mensen met complexe problematiek.
Meer weten? Mail Berber.van.der.vleugel@deviersprong.nl
Door: Berber van der Vleugel, klinisch psycholoog, psychotherapeut en senior schematherapeut, werkzaam bij de Viersprong Amsterdam