Nieuws

Verslag workshop: Building Strengths in Schema Therapy, door David Bernstein

David Bernstein, die met onuitputtelijke creativiteit bruggen lijkt te slaan tussen theorie en praktijk, geeft voorafgaand aan de ALV een workshop. Hij vertelt ondanks te zijn opgegroeid in de bakermat van de positieve psychologie, California, hier pas onlangs door gegrepen te zijn. Voortvarend heeft hij zijn enthousiasme over de mogelijkheden binnen schematherapie direct omgezet in praktische oefeningen, vragenlijsten en materiaal om te gebruiken. Hiervan is een deel vrij verkrijgbaar via https://www.i-modes.com/en/free-resources/.

Tijdens de workshop informeert hij ons zowel over de theorie als over de praktische mogelijkheden, die we natuurlijk zelf even kunnen ervaren met een oefening.

Aan de hand van verschillende plaatjes met het thema golven en boten bouwt hij zijn betoog op waarom het passend is om al vanaf het begin van een behandeling met schematherapie aandacht te hebben voor iemands sterke kanten.

Schema’s en modi in de golven

Hij begint met een plaatje van een zeilboot in zwaar weer: De wolken zijn life-events, de golven zijn de modi en de boot is de gezonde volwassene die door het leven zeilt. De boot kan altijd naar het strength-Island om in emotionele basisbehoeften te worden voorzien. Om daar aan te komen is er wind nodig. Cliënten melden zich vaak aan als er al een tijdje geen wind in de zeilen hebben of in het Engels ‘when they’re stuck in the doldrums’ (een plek op de oceaan rondom de evenaar waar praktisch geen wind is).

De golven zijn vanuit de boot te vergelijken met menselijke gemoedstoestanden van moment tot moment (modi), van bovenaf gezien zijn ze te zien als een vast patroon wat vergelijkbaar is met een schema. Je zou kunnen zeggen dat persoonlijkheidstrekken (traits) weerspiegeld worden van moment tot moment (states). Andersom geldt dus dat persoonlijkheidsverandering plaatsvindt in het moment. Voor achtergrondinformatie verwijst hij naar Gal Lazarus (Lazarus et al., 2020).

Perspectieven

Verder gebruikt David de golf van Kanagawa om perspectiefverschillen aan te duiden door de zaal te vragen wat het belangrijkste is op het plaatje. Er worden dingen genoemd die er zijn: golven, mensen in een boot. David duidt dit als een Westers perspectief: de wereld bezien vanuit acties terwijl iemand vanuit een Oosters perspectief de leegte op de tekening zou noemen. Vanuit het Oosters perspectief gaat het meer om het zijn en dus in het huidige moment.

Een vanuit Mindfulness-based cognitief therapeutisch geïntegreerd begrip is “decentering”: met een objectieve houding naar zichzelf kunnen kijken, wat volgens Bernstein bereikt wordt binnen schematherapie op verschillende manieren: door de cognities behorend bij de modus te onderzoeken (cognitieve interventie); door in het contact te onderzoeken in welke modus iemand zit (schematherapie); en door zich te richten op het hier en nu (mindfulness). In alle drie de therapievormen wordt een staat bereikt waar iemand kan toetsen of wat er beleefd wordt echt is.

Tussen de buien en de golven door krijgt iemand dan een keus om de aanwezige sterke eigenschappen in te zetten om weer op koers te komen. Hierbij betoogt David nog dat het altijd makkelijker is om voort te borduren op wat iemand al in huis heeft dan om iets volledig nieuws aan te leren. Mensen zijn doorgaans niet zo gewend om te kijken naar sterke eigenschappen. Vaak worden er bij de opdracht om in een minuut zoveel mogelijk sterke eigenschappen tegenover een minuut slechte eigenschappen, meer slechte eigenschappen opgeschreven. Bij de aanwezigen die deze opdracht ook moesten doen maar dan met modi in plaats van slechte eigenschappen was dit niet het geval. Maar dat kan ook aan de lengte van de modinamen liggen. In elk geval ligt er een dankbare taak voor ons als therapeuten om deze sterke eigenschappen van mensen over het voetlicht te brengen.

Volgens David is het focussen op een moeilijke situatie heel geschikt om sterke kanten te ontdekken. Hij licht dit toe door te vertellen dat hij tijdens de lockdown heel gedisciplineerd gefietst heeft om lichamelijk in conditie te blijven. Juist eigenschappen als goede zelfzorg komen soms onder druk tevoorschijn. Hij heeft hier een mooie imaginatie oefening voor bedacht die we ter plekke hebben geoefend (zie techniek in beeld). Na een korte nabespreking was het tijd voor een korte pauze en de ALV.

Meer lezen over positieve psychologie binnen schematherapie en mindfulness, ACT en versterken van de gezonde volwassene kan in verschillende boeken uit de literatuurlijst op de site (Claassen et al., 2019; Hulsbergen et al., 2015; van Vreeswijk et al., 2009, 2012).

Literatuur:

Claassen, A.-M., Broersen, J., Claassen, A.-M., & Broersen, J. (2019). Werken met de module Gezonde volwassene (ST-GV). In Handleiding module Schematherapie en de Gezonde volwassene. https://doi.org/10.1007/978-90-368-2272-5_3

Hulsbergen, M., Smeets, E., Loeb, E., Lindenborn, A.-M., Wagenaar, K., Herksen, T., Haeyen, S., Bijl, L., te Kiefte, J., Sprang, I., Meijden, E., Meijden, H., Rocher, M., & Brand-de Wilde, O. (2015). Schematherapie en de Gezonde Volwassene. In Schematherapie en de Gezonde Volwassene. https://doi.org/10.1007/978-90-368-0951-1

Lazarus, G., Sened, H., & Rafaeli, E. (2020). Subjectifying the Personality State: Theoretical Underpinnings and an Empirical Example. European Journal of Personality. https://doi.org/10.1002/per.2278

van Vreeswijk, M., Broersen, J., & Nadort, M. (2012). The Wiley-Blackwell Handbook of Schema Therapy: Theory, Research, and Practice. In The Wiley-Blackwell Handbook of Schema Therapy: Theory, Research, and Practice. https://doi.org/10.1002/9781119962830

van Vreeswijk, M., Broersen, J., & Schurink, G. (2009). Mindfulness en schematherapie. In Mindfulness en schematherapie. https://doi.org/10.1007/978-90-313-7587-5