Nieuws

Ontvanger onderzoekssubsidie VSt uitgelicht: SCHerp bij therapieresistente angst- en dwangstoornissen

Eind 2019 is voor het eerst de jaarlijkse onderzoekssubsidie van de VSt verleend. Nancy Peeters, onderzoeker bij Pro Persona Overwaal te Nijmegen heeft deze ontvangen voor het onderzoek naar de behandeling van therapieresistente angst- en dwangstoornissen: het SCHerp-onderzoek.  

In de praktijk zien we dat 30-40% van de angst- en dwangpatiënten niet verbeteren met reguliere, poliklinische cognitieve gedragstherapie en er vaak sprake is van comorbide persoonlijkheidsproblematiek. Om deze patiëntenpopulatie effectieve hulp te kunnen bieden heeft Pro Persona Overwaal in 2012 een nieuw behandelprogramma ontwikkeld, genaamd “SCHerp”. SCHerp is een deeltijdbehandeling van zes maanden die schematherapie (volgens het model voor groeps-schematherapie van Farrell en Shaw) combineert en integreert met exposure en responspreventie.  

In het behandelprogramma worden vijf modi centraal gesteld (beschermers, straffende of veeleisende oudermodi, kwetsbare kind, boze kind en samen het blije kind en de gezonde volwassene), waarbij iedere week één modus centraal staat in de verschillende therapieblokkenDaarbij is het doel om contact te blijven maken met de behoeften van het kwetsbare kind en de gezonde volwassene te versterken. De behandeling bestaat uit verschillende vormen van groepsbehandeling: psychotherapie (PT), scherpstelgroep, dramatherapie, beeldende therapie, huiswerkgroepen, aandachtsoefeningen, groepsspel en exposure en responspreventie (ERP). Daarnaast krijgen patiënten wekelijks individuele PT. Vernieuwend bij SCHerp is dat er tijdens de ERP  expliciet stilgestaan wordt bij de aanwezigheid van modi tijdens de exposure waardoor groei van de gezonde volwassene als regisseur wordt bewerkstelligd. Zo kan bijvoorbeeld voorafgaand aan exposure met een meerstoelentechniek voorbereid worden met welke modi op de achtergrond een patiënt de angstige situatie opzoekt en wordt realistische zelfspraak en gezonde coping gestimuleerd en geoefend.   

De eerste studie naar de effectiviteit van SCHerp richtte zich op de effectiviteit van de behandeling door gebruik te maken van Routine Outcome Monitoring data van 43 patiënten (Appel et al., ingediend voor publicatie). Deze studie toonde aan dat ruim 58% van de patiënten een significante verbetering liet zien in psychisch functioneren op de OQ-45. Gezien de chroniciteit van de angst- en dwangstoornissen in deze patiëntengroep, is dit een veelbelovend resultaat. Daarnaast liet 45% van de patiënten een significante afname in maladaptieve modi zien en 32% van de patiënten een significante toename in adaptieve modi op de SMI. 

De onderzoekssubsidie van de VSt zullen wij gebruiken voor aanvullend longitudinaal observationeel onderzoek waarbij we acht angst- of dwangpatiënten wekelijks meten gedurende de gehele SCHerp-behandeling. We meten daarbij veranderingen in psychisch functioneren, angst- en dwangklachten, schemamodi en automatische neiging tot vermijdingsgedrag (met een Approach Avoidance Taak). Middels dit onderzoek willen wij (1) de effectiviteit van de SCHerp behandeling verder evalueren, (2) hypothesen genereren over de mogelijke werkingsmechanismes van de behandeling en (3) de meest effectieve momenten van de SCHerp behandeling in kaart brengen. Op basis van deze kennis kunnen wij de SCHerp– behandeling verder verbeteren en krijgen we empirische ondersteuning voor de toegevoegde waarde van schematherapie in de behandeling van therapieresistente angst- en dwangstoornissen, een complexe doelgroep. 

Door: Nancy Peeters, onderzoeker bij Pro Persona Overwaal te Nijmegen.